innerspace.gr

Βασική δημοκρατία και  ιδιωτική αυτονομία
Του Dieter Duhm
 
Η μετάφραση έγινε από τη Ρηνιώ Κουρδάκη στην εβδομάδα από 10-17/01/2005 από το βιβλίο του Dieter Duhm «Η ιερή Ματριξ»,  Κεφ. «Μελλοντικές Κοινότητες». Προτάσεις για την καλύτερη ροή του κειμένου, αποδεκτές.      
 
 
«Η δημόσια εκφρασμένη άποψη μπορεί κάποια φορά να εμποδίσει να γίνει το καλύτερο,  το χειρότερο όμως μπορεί να αποφευχθεί, σχεδόν πάντοτε.»
Karlheinz Deschner
 
Η μελλοντική κοινότητα είναι μια γνήσια, κομμουνιστική αντιαυταρχική Βασική Δημοκρατία.. Αυτό προκύπτει από τις βασικές αρχές της παγκόσμιας κοινότητας. Θα πρέπει όμως να γνωρίζουμε, τι σημαίνει Βασική δημοκρατία και ποιες είναι οι προϋποθέσεις  που πρέπει να πληρούν τα μέλη της, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στην Βασική Δημοκρατία. Ο όρος «Βασική Δημοκρατία» έγινε σήμερα ένα σύνθημα για όλους αυτούς, που αμύνονται ενάντια σε κάθε αυταρχισμό και ενάντια σε κάθε ξένο προσδιορισμό. Μ’ αυτό, ο όρος έχει χάσει τη σημασία του. Βασική δημοκρατία  σημαίνει σήμερα  για πολλά άτομα που είναι άπατρις και βρίσκονται σε κάποια κοινότητα, ότι δε δέχονται τη γνώμη κανενός, ότι μιλάν με τους πάντες για τα πάντα ακόμη και όταν δεν έχουν καμία ιδέα, ότι κανείς δεν επιτρέπεται να είναι καλύτερος από τους ίδιους και ότι ισοπεδώνουν τις υπάρχουσες διαφορές όσο το δυνατόν περισσότερο. Η ισοπέδωση γίνεται πάντα προς τα κάτω. Η επιτυχία μιας τέτοιας τοποθέτησης είναι τις περισσότερες φορές ορατή: ένα σύνολο   αποκοιμισμένων εριφίων, που βαριούνται να βγάλουν από το στόμα τους ακόμη και την Μηδενική πεισματάρική φιλοσοφία τους, για αυτό και χρειάζονται όλο και περισσότερα ερεθίσματα: αλκοόλ, νικοτίνη, δυνατότερα ναρκωτικά, καινούργια λουκ, , καινούργια μπλεξίματα. Όταν κάτω από αυτές τις συνθήκες προκύψουν και νέες σκέψεις όπως για την ελεύθερη σεξουαλικότητα και την αυτοθεραπεία, τότε «τα παίρνουν» και έχουμε το τέλειο χάος. Πολλοί νέοι άνθρωποι ακόμη και αυτοί που ήταν στην αρχή ενεργοποιημένοι, λόγω της συμμετοχής τους σε τέτοιου είδους ομάδες , βιώνουν σήμερα την πολιτική αδράνεια και την παραίτηση.
 
Χρειαζόμαστε ένα τέτοιου είδους κοινοτικό σχέδιο, το οποίο να μας δίνει τη δυνατότητα, να δημιουργήσουμε τέτοιες αντιαυταρχικές δομές και τέτοιες διαδικασίες λήψης αποφάσεων, που να εξασφαλίζουν την συμμετοχή του κάθε μέλους της κοινότητας. Αυτό είναι ένα πολύ απαιτητικό μοντέλο, γιατί όλοι πρέπει να είναι ικανοί να αναλάβουν ευθύνη και να σκέφτονται μαζί με όλους για τα θέματα που αφορούν το σύνολο.   Αυτό μπορούν να το καταφέρουν μόνο από τη στιγμή που θα παρατήσουν  την ιδιωτική κοινωνική τους κατάστασή  έτσι ώστε να εισέλθουν σε ένα κοινοτικό status.
Αυτό σημαίνει, όπως έχουμε δει, μια δομική αλλαγή της ίδιας της ύπαρξής,  μια δομική αλλαγή για το πώς αντιλαμβάνομαι τη ίδια τη ζωή. Βασική δημοκρατία δε μπορεί να υπάρξει χωρίς αυτήν την δομική εσωτερική αλλαγή. Για να γίνουν δημοκρατικά ικανοί, οι άνθρωποι θα πρέπει να αλλάξουν την εσωτερική τους δομή. Προερχόμαστε από μια μακρά  ιστορία εξουσίας και εκμετάλλευσης. Είναι οι δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος. Κάθε φορά που οι εκμεταλλευόμενοι έπαιρναν  την εξουσία, αρχίζανε κατ’ ευθείαν να εκμεταλλεύονται τους άλλους ανθρώπους. Αυτή η δομή, υπάρχει ως σήμερα και έχει γίνει μέρος του Συνολικού Χαρακτήρα της  Ανθρωπότητας. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τον οποίον, και οι αριστερές επαναστάσεις δε μπόρεσαν να λειτουργήσουν ποτέ. Δεν είχαν  αναπτύξει  προς τα μέσα καμιά πραγματικά ανθρώπινη νέα δομή.  Οι άνθρωποι είχανε μάθει είτε να ασκούνε εξουσία, είτε να εκμεταλλεύονται τους άλλους. Ο πόθος του γερμανικού λαού για έναν δυνατό άντρα (Χίτλερ),  ο πόθος του ρωσικού λαού για έναν δυνατό άντρα (Πούτιν), ο πόθος του καθολικού πληθυσμού για τον paterfamilie (Πάπας), ο πόθος των πνευματικών αναζητητών για τον μεγάλο μύστη (γκουρού), ο πόθος των ανθρώπων για τον ύψιστο οδηγό και καθοδηγητή(θεός) είναι ένα κομμάτι ιστορίας, το οποίο ανεξαιρέτως, στον καθέναν από μας, βρίσκεται πολύ βαθιά μέσα μας κρυμμένο. Αυτός ο πόθος για την θετική αυθεντία δεν έχει εκπληρωθεί ποτέ πραγματικά. Γι’ αυτό, προέκυψαν ένας τεράστιος θυμός και μια τεράστια απογοήτευση.   Ο αρχικός πόθος για την αυθεντία σήμερα έχει μεταμορφωθεί σε πολλούς ανθρώπους σε ένα είδος απόρριψης κάθε μορφής αυθεντίας. Πρόκειται για τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ο Αντιαυταρχισμός δεν είναι τίποτα άλλο παρά  Αυταρχισμός προσδιορισμός με αρνητικό πρόσημο. Και στις δύο περιπτώσεις αυτή που δρα είναι η ενσωματωμένη «αυταρχική προσωπικότητα», όπως την έχει ονομάσει ο Adorno. Και στις δύο περιπτώσεις η σκέψη για γνήσια Αυτονομία δεν υφίσταται ακόμα. Είναι Εξέγερση, όχι όμως Αυτονομία. Η Εξέγερση χρειάζεται πάντα τον εξωτερικό εχθρό. Ομάδες, οι οποίες κρατιούνται λόγω εξέγερσης, διαλύονται αμέσως από τη στιγμή που τους λείπει ένα πρότυπο εχθρού. Όταν είναι πολύ αδύναμοι μπροστά στον πραγματικό εχθρό,  όπως (δηλαδή) οι κοινωνικές σχέσεις και οι αντιπρόσωποί τους, τότε κατασκευάζουν νέα πρότυπα εχθρών: άνθρωποι με διαφορετικό χρώμα δέρματος, διαφορετικής προέλευσης, διαφορετικής αντίληψης σ’ ότι αφορά τη θρησκεία και τη σεξουαλικότητα. Αυτήν τη αρχή την παρατηρούμε εμείς σήμερα, στην συνολική πολιτική σκηνή από δεξιά ως και αριστερά.
 
Η Αυτονομία είναι ανεξάρτητη από αυτές τις κατηγορίες, γιατί αυτό συντελείται μέσα μας και ανήκει στη διαδικασία της εξέλιξης του κάθε ανθρώπου, που βρίσκεται στο στάδιο της αυτοπαρατήρησης. Η αυτονομία είναι μια διαδικασία της κατανόησης και  της αυτογνωσίας μας. Αυτονομία είναι η κάθε εσωτερική ψυχολογική διαδικασία ενός ανθρώπου, ο οποίος δρα έτσι ώστε, αυτός ο άνθρωπος να αναλάβει την υπευθυνότητα για τη ζωή του, να πάρει τη ζωή του στα ίδια του τα χέρια και να μην καθιστά πλέων τους άλλους υπεύθυνους για την συμπεριφορά του. Ξεκινώντας από αυτό δε μπορεί πλέων να επαναστατήσει όπως ως πρωτίστως, γιατί θα πρέπει κατ’ αρχάς να εξεγερθεί ενάντια στον ίδιο του τον εαυτό. Δεν έχει πλέων νόημα να καταπολεμά κανείς τις εξωτερικές δομές, τις οποίες δεν έχει λύσει μέσα στον ίδιο του τον εαυτό. Πρόκειται για ένα λανθασμένο παιχνίδι, όταν καταπολεμά κανείς την εκτός εαυτού εξουσία, ενώ ο ίδιος ευχαρίστως θα εξουσίαζε. Όταν καταπολεμεί κανείς τις ικανότητες του άλλου, επειδή δεν τις έχει ό ίδιος. Όταν εναντιώνεται κανείς στον οδηγό μιας ομάδας, επειδή θα ήθελε ευχαρίστως να είναι στη θέση του. Είναι ανέντιμο, να βρίζουμε κατά της ξένης επίδρασης, όσο δεν είμαστε σε θέση οι ίδιοι να ακολουθήσουμε τον αυθεντικό δικό μας δρόμο. Απαιτεί τόλμη και πολύ σκέψη, ώστε πραγματικά να ακολουθήσει κανείς έναν προσωπικό δρόμο. Η αυτονομία είναι ένας υψηλός στόχος. Η αυτονομία απαιτεί μια  εσωτερική διαδικασία προσωποποίησης, η οποία (όχι λεκτικά αλλά πραγματικά) μας απελευθερώνει από κάθε  εξωτερική επιρροή. Οι άνθρωποι οι οποίοι, ακολουθούν αυτόν τον δρόμο με συνέπεια, αυτόματα γίνονται πόλοι έλξης για τους υπόλοιπους. Είναι φυσικοί πόλοι  έλξης, είναι οι φυσικοί σκαπανείς , χαράσσουν δρόμους, ακόμη κι αν δεν το θέλουν είναι φυσικοί οδηγοί ομάδων. Από τη στιγμή που παίρνουν σοβαρά τον ρόλο τους, βρίσκονται ξαφνικά σε μια κατάσταση, την οποία δε θέλανε καν, επειδή αυτοί οι ίδιοι ξεκινούν από την αρχή του αντιαυταρχισμού, δε θέλουν κανενός είδους εξουσία και δυναστεία πάνω στους άλλους, κανενός είδους προνομίων και υπηρεσιών ως προς τους άλλους. Αναμφισβήτητα  εισέρχονται σε μια δύσκολη κατάσταση, γιατί αυτοί οι ίδιοι που ως τώρα ακολουθούσαν το δρόμο της αυτονομίας, θα τους επιτεθούν αυτοί που ως τώρα ήταν φίλοι και που τώρα τους κατηγορούν για την αυταρχική τους συμπεριφορά. Οι μέχρι σήμερα υποτιθέμενοι φίλοι κατηγορούν ξαφνικά με ελαφρά καρδία όσο το αμήν  στην εκκλησιά, επειδή οι ίδιοι τους δεν μπήκαν στο δρόμο της αυτονομίας και για αυτό αντιδρούν με θυμό και με ζήλια αντί με μια διάθεση αυτοσυλλογισμού. Αυτή η διαδικασία επαναλαμβάνεται σήμερα χιλιοστές φορές σ’όλες τις ομάδες, που δεν  έχουν ένα σχέδιο, ένα όραμα. Είναι ένας λόγος της αποτυχίας των ομάδων. Στο όνομα της αυτονομίας καθοδηγείται ένας αλύπητος πόλεμος ενάντια σ’αυτούς, που έχουν την τόλμη, να ακολουθήσουν πραγματικά τον δρόμο της Αυτονομίας και να πραγματοποιήσουν τους προαναγγελθέντες στόχους στην προσωπική τους ζωή.
 
Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε το γεγονός ότι, ο δρόμος της Βασικής Δημοκρατίας που να συνδυάζει τον υπάρχοντα πολιτισμό και την παλιά Μάτριξ, δεν υπάρχει ακόμη  και πως γιαυτό ξεκινάει τώρα κάτι καινούργιο στην ιστορία των κοινοτήτων, όταν αρχίζουν οι άνθρωποι να χτίζουν γνήσιες βασικές δημοκρατικές δομές. Από αυτό το σημείο δε πρόκειται πλέων για απλούς οπαδούς και συνταξιδιώτες γιατί η βασική δημοκρατία ζει από την ανάληψη προσωπικής υπευθυνότητας των μελών της. Εδώ θα θελα να αναφέρω μερικές φράσεις του βιβλίου «Ο δρόμος του κύκλου» του ινδιάνου δασκάλου Μανιτονκυατ:
 
«Είναι ξεκάθαρο πως σε έναν μικρό κύκλο, ό κάθε εαυτός θα πρέπει να ιδωθεί ως υπεύθυνος. Ο καθένας πρέπει να είναι αρχηγός. Διαφορετικά η υπευθυνότητα με την οποία επιβαρύνονται το άτομο η και οι ολίγοι, φέρνει μέχρι και την εξάντληση στον έναν η και στους λίγους. Είτε νιώθουν να είναι από τους υπολοίπους παρατημένοι, είτε επιβαρημένοι, η και απομονωμένοι. Σύντομα θα θερίσουν εκνευρισμούς και κατηγορίες  . Κάνουν κάτι καλό για όλους, και κανείς δεν τους ξελαφρώνει. Δε χαίρουν καν εκτίμησης. Αυτό που χρειάζονται είναι, η υποστήριξη του κύκλου. Άτομα, τα οποία τους αναγνωρίζουν και που τους στηρίζουν για την εργασία. Χρειάζονται, να αναλάβει ο καθένας υπευθυνότητα και να σκέφτεται σαν αρχηγός.
Σε έναν κύκλο ο καθένας είναι ένας αρχηγός. Αυτό σημαίνει, ότι ο καθένας προσωπικά αναλαμβάνει την υπευθυνότητα για ολόκληρο τον κύκλο. Το να αναλάβεις ευθύνη σημαίνει, να σκέφτεσαι για όλα αυτά, για το τι χρειάζεται, και να κοινοποιείς τις σκέψεις σου στον κύκλο.
Θα ήθελα, να δεις τη δυνατότητα, να αναλάβεις ο ίδιος τη δ/νση και να διαμορφώσεις έτσι τα πράγματα, όπως θα επιθυμούσες να τα έχεις. Αν νιώθεις αυτό να είναι για σένα μεγάλη επιβάρυνση η ακόμη να είναι και απίθανο, τότε ακολούθησέ με, λίγο παραπέρα.»
 
       Βλέπουμε εδώ το θέμα της Βασικής Δημοκρατίας φωτισμένο από μια άλλη νέα γωνία. Ανάληψη αρχηγίας για την πορεία δημιουργίας της κοινότητας. Ανάληψη υπευθυνότητας για όλον τον κύκλο, όχι και άλλες ατέρμονες συζητήσεις, αλλά μεταμόρφωση του εαυτού μας σε πρότυπο, χωρίς πλέων να περιμένουμε να το κάνουν οι άλλοι αυτό. Εδώ απαιτούνται προσωπικές ποιότητες, τις οποίες τα  περισσότερα μέλη της ομάδας δεν τις έχουν από την αρχή.. Θα πρέπει να τις διδαχθούν. Μια ικανά εξελίξιμη κοινότητα αποτελείται απ’όλους αυτούς, που έχουν επεξεργαστεί αυτές τις ποιότητες. Αυτοί είναι οι φυσικοί αρχηγοί, οι φυσικοί συνομιλητές, οι φυσικοί φορείς της κοινότητας και ως τέτοιοι γίνονται αντιληπτοί και από αντιπροσώπους άλλων κοινοτήτων. Επιλέγουν μεταξύ τους κάθε φορά  τους συντονιστές  των ομάδων εργασίας. Οι δομές συντονισμού - διεύθυνσης στη Βασική Δημοκρατία στηρίζονται στην αποδοχή, στην επαφή και στην εμπιστοσύνη, και όχι στην κυριαρχία. Άνθρωποι με παλιές δομές επιβολής της εξουσίας δε θα έπρεπε να αναλαμβάνουν τη διεύθυνση, επειδή αυτό επιφέρει κατ’ ευθείαν τον φόβο, τον ανταγωνισμό, την αλληλοεξόντωση και την εμφάνιση και την κυκλοφορία της μη διαφάνειας στην ομάδα.
Η αιτία του εγκλωβισμού μιας ομάδας σε ένα κλίμα που την κάνει να μη μπορεί να είναι πια λειτουργική, βρίσετε συχνά στο γεγονός ότι, ένα η περισσότερα άτομα που έχουν σαν τρόπο λειτουργίας αυτή την παλιά δομή της επιβουλής της εξουσίας, βρίσκονται συνέχεια στην κορυφή και κανείς δε τολμά να δράσει ενάντια σ’ αυτήν την κατάσταση.  Αυτά τα άτομα κάθονται σαν ένα βαρύ καπάκι πάνω σε ένα βαρέλι, το οποίο σιγά σιγά  αλλά σίγουρα σπάει , διαλύεται.
        Η βασική δημοκρατία είναι μια νέα δύναμη σε έναν νέο κόσμο. Δε συνδέεται πλέων με αντιαυταρχική συμπεριφορά και ούτε με ιδιωτικές διαθέσεις, αλλά με την ανάληψη υπευθυνότητας και συμμετοχής στην δόμηση της κοινότητας με την απόφαση για την  υπευθυνότητα του ίδιου του εαυτού, για την αυτονομία και για την κοινοτική ζωή. Το κοινοτικό Εγώ, το οποίο στις δύσκολες καταστάσεις μπορεί να πάει την ομάδα μπροστά, δομείται πάνω σε όλα τα Ατομικά - Εγώ, που έχουν αποφασίσει για αυτό. Αυτά τα Μεμονωμένα-Εγώ είναι αυτά, τα οποία αυτή τη στιγμή συγχρόνως , σε πολλά σημεία της γης, ετοιμάζουν την νέα Εξέλιξη.